Kisangani vzw

Lufutu (2)

Augustus 2002

[Nederlands] [français]

"Maar allé", zei Kristien, een supporter van vzw Kisangani, die het vorige Boyoma-nummer las, "die Lufutu ziet er volgens de foto toch niet oud uit". Ja, Kristien, als die man lacht, lijkt hij wel dertig jaar jonger. Trees, een andere fan van het project, vertelde me dat ze geprobeerd had, met de ogen dicht, Loeoeoeffffffoetoe. uit te spreken. Ze was er helemaal weg van. ’s Nachts verscheen hij in haar droom, bekleed met een luipaardvel. "Mama Telesa (Trees)", zei hij, "je hebt mijn naam uitgesproken. Ik wil je belonen met geroosterde rietrat in pili-pilisaus en veredelde bananen in geurige palmolie gebakken. Alles uit het paradijs van Misjeu Igo Kevala (Hugo Gevaerts)." "En Trees", vroeg ik nieuwsgierig, "hoe is die droom verder verlopen?" "Zeer aangenaam", zei Trees, "maar daar weid ik niet verder over uit. "Alleen, de vele soorten vruchten van het project die Lufutu mij in de droom liet proeven, waren zo lekker, dat ik besloten heb regelmatig mijn bijdrage aan het project te leveren".

Laten we hopen dat nog vele lezers en lezeressen in hun droom beloond worden na het uitspreken van de naam Loefffoetoe… Mijn vriend Lufutu is heel gelukkig met zijn nieuwe fiets. Zijn laatste velo werd een viertal jaar geleden meegenomen door een plunderende soldaat van Mobutu, die op de vlucht sloeg voor vadertje Kabila met zijn kindsoldaten, gevolgd door Rwandese legereenheden.

De fiets is momenteel in Kisangani het beste en vlugste transportmiddel voor mensen en goederen. De weinige auto’s en terreinwagens verplaatsen zich, wegens de barslechte toestand van de weg, aan een gemiddelde van 10 km per uur. De populaire taxi-fiets heet ’toleka’ (we passeren). De ’toleka’ wordt bereden door jonge sterke kerels. Hun fietsen worden versierd met linten en de zitplaats voor de klant is voorzien van een kleurrijk kussen. Spiegels, bellen en toeters pronken op het stuur. Op het zwarte spatbord staat in witte letters een naam of een geestige slogan: avion rapide, vitesse de Dieu, ozali kitoko (jij bent mooi) enzovoort, enzovoort. Honderden ’toleka’s’ rijden in Kisangani rond. Een nooit eerder gezien verschijnsel. Jonge kerels met ontbloot bovenlijf dat blinkt van het zweet, rijden voorbij met hun ’toleka’. Achteraan een mama met tien of twintig kilo bagage en een baby op de rug. En maar duwen en puffen; vijf, tien, twaalf kilometer ver… om te overleven. Op het einde van de dag hebben ze misschien twee of drie euro verdiend waarvan ze nog een deel moeten afstaan aan de eigenaar van de fiets. Ja, jongens, werken is zalig, zeiden de begijntjes, en ze klutsten met zessen een ei… Het zou me niet verwonderen dat Lufutu zijn velo uitleent aan een ver familielid. Zo verdient hij er ook nog een cent aan. Op zondag zal hij dan met zijn fiets zijn traditioneel bezoekje afleggen in de zone Tshopo bij mama Alisi (Alice) die hem het eerste glaasje lotoko gratis zal aanbieden. Lotoko of angwalo is een sterke alcoholische drank die in en rond Kisangani door vrouwen wordt gestookt, meestal uit een mengeling van gegiste maniok en maïs, soms uit kookbananen of rijst. Het is een heel werk. Voor heel wat vrouwen is het de enige bron van inkomen. Ook voor mama Alisi die, sinds het vertrek van Magda en Erik bij wie ze als vaste huishoudster in dienst was, geen vast werk meer vond. De zondagnamiddag zitten heel wat mensen buiten aan het huis van mama Alisi te keuvelen. Lufutu zit dan zwijgend te luisteren naar de gesprekken die hoofdzakelijk over het actuele politieke gebeuren gaan. Als de discussies uit de hand dreigen te lopen wordt de mening van de oude Lufutu gevraagd. De wijze Topoke zet zich recht, drinkt zijn glas lotoko leeg, wetende dat iemand van de omstaanders het zal laten vullen, haalt zijn snuifdoosje (van Magda gekregen) boven, snuift wat tabakspoeder op en niest luidruchtig. Hij bekijkt het gezelschap met zijn twinkelende oogskes, schraapt zijn keel en zegt: "Oyoki" (Luistert)… Dan volgt een vlijmscherpe bantoe-analyse van het gebeuren dat door iedereen met een positieve "hèèèè" wordt beaamd.

(wordt vervolgd)