Kisangani vzw

Boekennieuws : dwars door de hel van Congo

Mei 2002

JPG - 37.3 kB
Marie Béatrice Umutesi
Weg van de dood. De vergeten kant van het Rwandese drama
11.11.11-uitgeverij, Brussel
90-7166-581-X
€ 19,50

Tienduizenden, misschien honderdduizenden Rwandese Hutu-vluchtelingen zijn in de loop van 1996 en 1997 in naamloze graven in de Congolese wouden achtergebleven, gestorven door ondervoeding en ziekte of koudweg verkracht, gemarteld en neergekogeld door de oprukkende rebellen van Laurent Kabila en militairen van het Rwandese regime. «Wij zijn de vergeten vluchtelingen van Midden-Afrika,» zegt Béatrice Umutesi die het schrijnende verhaal van de Rwandese vluchtelingen optekende. «De internationale gemeenschap heeft ons nooit erkend. Ik heb gezien hoe de Belgen de Rwandezen bij het begin van de volkerenmoord in de steek hebben gelaten of hoe de Fransen ons voorbijraasden met halflege camions, waarin enkel hun landgenoten met Rwandese echtgenoten een plaats kregen.»

’Weg van de dood. De vergeten kant van het Rwandese drama’ is een verhaal van vrouwen, kinderen, bejaarden en mannen, die begin jaren negentig, bij de eerste offensieven van de Rwandese rebellen vanuit Oeganda, hun schamele bezittingen - een deken, een matras, wat kookgerief en een plastic zeil - inpakten voor een zwerftocht die voor velen enkele jaren later in een Congolees massagraf eindigt.

De grote, westerse landen die al de andere kant uitkeken tijdens de volkerenmoord van 1994, knepen eind 1996 opnieuw een oogje dicht - met verschrikkelijke gevolgen voor de Hutu-vluchtelingen die jarenlang als levend schild tussen de génocidaires en het nieuwe Rwandese regime stonden. Toen barstte die tweede Rwandese bom: Kigali besloot de kampen in de aan Rwanda grenzende Kivu-streek schoon te vegen. Duizenden Hutu’s werden gedwongen terug te keren naar hun land, duizenden vluchtelingen trokken richting westen en belandden in een naamloos graf.

De maandenlange zwerftocht door Congo was voor het leeuwendeel van de Rwandese vluchtelingen een echte tocht naar de dood. Voor Béatrice en enkele gelukkigen was het gelukkig weg van de dood.

Merkwaardig genoeg droomt Umutesi, die nu met haar 17 maanden oude zoontje Thibaut in het noorden van Kameroen woont, van een terugkeer naar de Congolese Evenaarsprovincie waar ze door moedige Congolese mannen en vrouwen van de dood is gered, die hen op gevaar van eigen leven af uit de klauwen van Congolese soldaten, rebellen of Rwandese militairen hielden.